Murat Molla Kütüphanesi

Murad Molla Kütüphanesi ve Tekkesi Damadzade Mehmed Murad Efendi tarafından, Sultan Selim'de, Çarşamba, Tevkii Cafer Mahallesi'nde kurulmuştur. 1769 yılında tekke inşaatına başlanmış, 1775 yılında da aynı avlunun içinde kütüphane yapılmıştır. Avlunun kapısında, yanyana iki kitabe yapılmıştır. Soldaki "Sahib-il hayrat Damad-zade Mehmed Murad 1192 (1778)" yazılı sülus hatlı bir kitabedir. Sağda ise tekkenin 1890 tarihinde II. Abdülhamid tarafından onarıldığını gösteren talik hatlı manzum bir kitabe görülmektedir.

Murad Molla Kütüphanesi binaları yaklaşık 50.00x57.00 in boyutlarında bir avlunun içinde yerleştirilmişlerdir. Fatih'te Çarşamba Caddesi üzerinde bulunan Murad Molla Sokağı'ndan girilen kütüphane avlusunun kuzeybatı bölgesi kütüphane ve idare binasına, güneydoğu bölgesi ise tekke ve mescit binalarına ayrılmıştır. Avlu girişinden doğuya uzanan yol bu iki bölgeyi birbirinden ayırmaktadır. Tekke ve mescit binalarının bulunduğu bölge günümüzde yeşil alandır. Sadece tekke meşrutası olduğu düşünülen l0.00 x 10.00m boyutlarındakı ahşap ev avlunun doğu duvarına bitişik olarak varliğını sürdürmektedir.

Naz Perver Kalfa Sıbyan Mektebi

Bu proje kapsamında Fatih İlçesi Davutpaşa Semti'nde yer alan Naz Perver Kalfa Sıbyan Mektebi incelenmiştir. Bu yapıda çalışılırken çeşitli yardımcı aletler ile ölçümleri alınarak, hasarları tespit edilmiş ve rölöve çizimleri yapılmıştır. Bu çizimlerden ve çeşitli yazılı kaynaklardan yararlanılarak restitüsyon ve restorasyon projeleri hazırlanmıştır.

Sıbyan, Arapça bir kelime olan Sabi'nin çoğuludur ve küçük erkek çocuk anlamındadır. O halde "Sıbyan Mektebi" küçük erkek çocuklar için açılmış olan okul demektir. Ancak, ismini "erkek çocuk" tan almış olmasına rağmen Sıbyan Mekteplerinde kız çocuklar da eşit haklarda okutulmuştur. Sıbyan Mektepleri programında, başlangıçta sadece Kur'an ve namazla ilgili gerekli bilgileri öğretmek bulunuyordu. İslam dünyasında Sıbyan Mektepleri daima vakıf yapıları olarak ortaya çıktıklarına ve çocukların eğitimi gibi bir fonksiyon taşıdıklarına göre bu yapıların ilk vakıf kurumları arasında yerini almıştır. Fatih Sultan Mehmed'in İstanbul'un fethinden sonra, kendi adına yaptırdığı caminin çevresindeki çeşitli ilim, sıhhat ve sosyal hizmet yapıları arasında bir de sıbyan mektebi bulunmaktadır. Fatih Sultan Mehmed'inİstanbul'u aldığı sıralarda Sıbyan Mektepleri gerek öğretim metodları, gerek ders programı ve gerekse yapı olarak gelişmiş ve esas şeklini almıştı.

Osmanlı İmparatoru III. Selim döneminde mimarlıkla dekorasyon arasındaki kararsızlık kalkmış gibidir. Geleneksel mimari yabancı üsluplardan devşirilen elemanlar ile yan yana değil iç içe geçerek kaynaştırılmış şekilde kullanılmıştır. Genel anlayış süslemeleri mimariye bağımlı kılmaya yönelmiştir. III. Selim devrinde arama dönemi bitmiş yan yana, ekli ya da kaynaştırılarak bir araya getirilen Avrupa ve Osmanlı mimari öğeleri arasındaki alışveriş bir bütünlük içinde geliştirilmek istenmiştir. Davutpaşa'da bulunan III. Selim'in kalfası Nazperver Kalfa'nın sıbyan mektebi, çeşmesi ve haziresi oldukça iyi korunarak bu döneme ulaşmış önemli örneklerdendir. 1807 tarihli Naz Perver Kalfa okulu katları ayıran belirgin kornişleri, dört köşe pencereleri, köşk şeklindeki girişi, saçaklıklı avlu kapısı, bu kapının kompozisyonunu daha küçük ölçekte tekrarlayan çeşmesiyle dekorasyon ile asıl yapı arasındaki ilişkilerin dengelendiğini gösterir. Gerek avlu kapısı gerek çeşme, hafif iç bükey biçimleriyle asıl binayla çelişmeyen fakat onun kübik oluşumunu yumuşatan unsurlardır. Kapı ve çeşme birbirleri içinde orantılı sütun korniş ilişkilerine göre şekillenmiştir. Her ikisi de üçlü bir düzene göre bölünmüş daha dar olan yan kanatlar ortadaki esas bölüm ile hafif açılı birleştirilmiştir. Barok mimari bezemelerin güzel örneklerinin yer aldığı bu mermer çeşme ve korniş profilleri ise epey zengindir. Yapının özgün formunda ciddi bir bozulmaya rastlanmamış, zaman içinde bakımsızlıktan ve bilinçsiz kullanımdan kaynaklanan bozulmalara rastlanmıştır. Özgün fonksiyonunun terk edilmesinin ardından bir dönem konut olarak kullanılmış, daha sonra boşaltılmış olan yapı, zaman zaman sokak çocuklarının işgaline uğramış ve ikamet leri olarak kullanılmıştır. 1980'den sonra Vakıflar İdaresince restorasyonu gerçekleştirilmiş olan bu yapı günümüzde kullanılmamaktadır.

Milat İnşaat - Murat Molla Kütüphanesi

Milat İnşaat - Murat Molla Kütüphanesi

Milat İnşaat - Murat Molla Kütüphanesi

Milat İnşaat - Murat Molla Kütüphanesi

Milat İnşaat - Murat Molla Kütüphanesi

Milat İnşaat - Murat Molla Kütüphanesi

Milat İnşaat - Murat Molla Kütüphanesi

Milat İnşaat - Murat Molla Kütüphanesi

Milat İnşaat - Murat Molla Kütüphanesi

Milat İnşaat - Murat Molla Kütüphanesi

Milat İnşaat - Murat Molla Kütüphanesi

Milat İnşaat - Murat Molla Kütüphanesi